Quý 1/2024, doanh thu các hãng hàng không trong nước tăng mạnh, thậm chí một số đơn vị lần đầu có lãi sau đại dịch Covid-19, nguyên nhân nhờ giá vé nội địa neo cao.

Các hãng bay bội thu

Theo kết quả kinh doanh của các hãng bay trong nước, doanh thu của các hãng bay ghi nhận tăng trưởng hàng chục phần trăm so với cùng kỳ năm ngoái. Trong đó đáng chú ý là hai hãng bay được xem là lớn nhất ngành - Vietnam Airlines và Vietjet - ghi nhận khoản thu hợp nhất tăng lần lượt 25% và 38%, lên gần 28.270 tỷ và hơn 17.790 tỷ đồng.

Với Tổng công ty Hàng không Việt Nam - Vietnam Airlines, đây cũng là mức doanh thu một quý cao nhất kể từ khi Vietnam Airlines chuyển mô hình thành công ty cổ phần từ năm 2015. Ngay cả thời điểm thu nhiều nhất của Vietnam Airlines là quý 1/2019, cũng chỉ đạt trên 25.500 tỷ đồng.

Đi kèm với sự hồi phục của thị trường hàng không, Vietnam Airlines ghi nhận khoản thu nhập khác tới 3.634 tỷ đồng. Kết quả, hãng bay này báo lãi ròng đạt 4.334 tỷ đồng. Đồng thời, chấm dứt chuỗi 16 quý thua lỗ liên tiếp, riêng công ty mẹ lãi gần 1.500 tỷ trong 3 tháng qua.

Vietjet Air cũng ghi nhận kết quả kinh doanh hồi phục tích cực. Quý 1/2024, doanh thu hợp nhất của hãng đạt 17.791 tỷ đồng, tăng 38% so với cùng kỳ. Lợi nhuận gộp của hãng cũng cải thiện từ mức 1.062 tỷ đồng cùng kỳ lên 1.745 tỷ đồng quý 1 năm nay. Nhờ vậy, hệ số biên lợi nhuận đạt 9,8%, tốt hơn mức 8,2% quý 1-2023, lãi sau thuế gần 540 tỷ đồng, gấp 3 lần quý 1/2023. Với hãng bay chi phí thấp này, đây cũng là mức lợi nhuận cao nhất từ đầu năm 2020 đến nay.

Tương tự, một hãng bay giá rẻ khác là Pacific Airlines cũng ngắt mạch thua lỗ từ sau đại dịch do đã thành công trong việc thuyết phục chủ tàu xóa khoản nợ lên tới 220 triệu USD.

Trong khi đó, Vietravel Airlines - hãng bay trẻ nhất ngành hàng không Việt - tăng gần 42% doanh thu trong quý đầu năm nay với doanh thu đạt 491,2 tỷ đồng. Hãng này có 3 tàu bay khai thác trên các chặng nội địa, 2 đường bay quốc tế thường lệ và một số chuyến charter nước ngoài. Nguồn thu tăng mạnh giúp công ty lần đầu có lợi nhuận ròng trong ba tháng liền (đạt 10,1 tỷ đồng) kể từ năm 2021 - thời điểm hãng bắt đầu hoạt động.

Nhờ giá vé neo cao?

Theo chia sẻ của Vietravel Airlines, việc một số hãng hàng không trong nước tạm ngưng hoạt động và thu hẹp hoạt động khai thác khiến thị phần khách hàng sẽ mở rộng hơn đối với các hãng hàng không còn lại.

Trong khi đó, theo Vietnam Airlines, lợi nhuận quý này của công ty tăng mạnh so với cùng kỳ năm trước chủ yếu do công ty mẹ, Pacific Airlines và các công ty con đều kinh doanh có lãi so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, khoản thu nhập khác hợp nhất đột biến phần lớn đến từ việc xóa nợ theo thỏa thuận trả tàu bay của công ty con Pacific Airlines và tiền phạt thu được.

Mặt khác, quý 1 thường là giai đoạn kinh doanh thuận lợi của ngành hàng không vì có cao điểm Tết. Năm nay, các hãng bay trong nước ghi nhận bội thu hơn một phần nhờ mặt bằng giá vé nội địa được đẩy lên cao.

Theo các chuyên gia, việc thiếu tàu bay do bảo dưỡng động cơ khiến doanh nghiệp hàng không giảm chuyến bay nội địa, làm một số giai đoạn vé máy bay khan hiếm. Đơn cử như cao điểm Tết năm nay, tình trạng hàng loạt đường bay từ miền Bắc, Trung vào phía Nam hết vé phổ thông, chỉ còn hạng thương gia kéo dài đến gần hết tháng Giêng, trong khi thông thường mọi năm qua Rằm giá đã dần hạ nhiệt. Giá vé phổ thông các chặng bay cũng neo sát mức trần (khoảng 6 - 7 triệu/vé khứ hồi). Chưa kể, từ nửa cuối 2023, các hãng ít tung ra dải vé giá rẻ (0 đồng, 99.000 đồng, 199.000 đồng...) cho đường bay nội địa để kích cầu đi lại, du lịch.

Ngoài ra, từ ngày 1/3, trần giá vé máy bay nội địa trên phần lớn chặng bay tăng thêm khoảng 5%. Trong đó, mức cao nhất cho hành trình dài trên 1.280 km như Hà Nội - Phú Quốc là 4 triệu, tăng 250.000 đồng so với hiện hành. Việc này cũng có thể khiến giá vé nội địa tăng thêm trong dịp người dân có nhu cầu đi lại lớn.

Thực tế, khách hàng hiện ít sự lựa chọn trên thị trường trong nước sau khi Bamboo Airways tái cơ cấu, thu hẹp quy mô và chỉ giữ lại vài tàu bay từ cuối năm ngoái. Còn Pacific Airlines dừng hoạt động sau khi trả hết tàu bay hồi cuối tháng 3. Vì vậy, thị trường nội địa phân khúc cao gần như nằm trọn trong tay Vietnam Airlines, còn giá thấp thuộc về Vietjet Air.

Trong lúc tàu bay thiếu hụt, nhu cầu đi lại quốc tế phục hồi, Vietnam Airlines và Vietjet Air chọn phương án giảm tần suất hoặc tạm dừng một số đường bay nội địa đến các địa phương kém hiệu quả để dồn lực bay ra nước ngoài. Đây cũng là yếu tố giúp nguồn thu hai hãng này tăng mạnh, bên cạnh nguyên nhân giá vé nội địa neo cao.

Trong ba tháng đầu năm, Vietjet Air đã khai thác an toàn gần 34.500 chuyến bay, vận chuyển được hơn 6,3 triệu lượt hành khách. Các chuyến bay của hãng đạt hệ số sử dụng ghế bình quân cao 87%, độ tin cậy kỹ thuật đạt 99,6%. Tiếp tục chiến lược tập trung mở rộng mạng bay quốc tế, vận tải hành khách quốc tế trong quý 1/2024 của Vietjet tăng trưởng hơn 53% và 61% về số lượng chuyến bay và lượt khách so với cùng kỳ 2023.

Còn với Vietnam Airlines, cơ cấu nguồn thu từ bay quốc tế chiếm gần 65% tổng doanh thu, tức gần 18.300 tỷ đồng. Giai đoạn này ba năm trước, thị trường quốc tế chỉ đóng góp lần lượt 21,5%, 48,8% và 60,9% vào tổng doanh thu vận tải của hãng hàng không quốc gia.

Ngoài ra, giá vé bay quốc tế cũng không bị khống chế bởi khung trần theo quy định như nội địa. Doanh nghiệp được phụ thu thêm chi phí xăng dầu theo chính sách của từng thị trường nước ngoài ở mỗi giai đoạn cụ thể. So với năm ngoái, sức ép về giá nhiên liệu giảm, giúp các hãng hàng không cải thiện biên lợi nhuận.

Sẽ rà soát việc bán vé

Trong văn bản ngày 3/5, Bộ trưởng Giao thông Vận tải Nguyễn Văn Thắng yêu cầu Cục Hàng không Việt Nam khẩn trương rà soát, kiểm tra ngay công tác bán vé, kê khai, niêm yết giá, minh bạch thông tin về giá vé máy bay của các hãng, tuyệt đối không để tăng giá vé trái quy định. Trường hợp phát hiện bất thường, Cục kịp thời chỉ đạo, xử lý ngay vi phạm theo thẩm quyền, báo cáo về Bộ trước ngày 10/5.

Lãnh đạo Bộ Giao thông Vận tải cũng yêu cầu Vụ Vận tải chủ động theo dõi, kịp thời tham mưu cho Bộ chỉ đạo các cơ quan, đơn vị tăng cường kiểm tra hoạt động vận tải, phục vụ hành khách, bình ổn giá vé, đặc biệt là dịp cao điểm hè sắp tới, trên nguyên tắc hài hòa lợi ích, quyền lợi của doanh nghiệp và người dân.