(VHGT) - Gắn bó với nghề trên 10 năm trời, chưa bao giờ tôi được giao cho một đề tài khó nhằn như vậy, khai thác và đề nghị một giải pháp khả thi cho vấn nạn ngưỡng tuổi nghiện của người nghiện đang trẻ dần. Dù đã từng tham gia những đề tài thời sự nóng bỏng nhưng chưa bao giờ tôi phải đối mặt với một vấn đề tưởng chừng đơn giản nhưng hoàn toàn chưa biết bắt đầu từ đâu.
Bài viết liên quan“Những lý do nào để ta cùng nghiện”
Với đề tài "hot" và đang là mối bận tâm của cả cộng đồng này, tôi cảm thấy "ngưỡng nghề" của mình. Bất ngờ ông bạn nối khố gọi điện mời sang nhà ăn mừng giải hạn vì có đứa cháu con ông anh ruột vừa đi cai nghiện về, thằng bé từng là đứa trẻ ngoan ngoãn, dễ mến, cháu chưa tốt nghiệp cấp III.
Tôi phóng đến địa chỉ của cậu bạn, sau khi “lướt khướt” với bữa rượu, tôi ghé qua phòng riêng chàng trai vừa đi cai nghiện về. Theo lời kể khá dè dặt, cậu bé tìm đến với ma tuý đá để tự chứng tỏ mình là một dân chơi thứ thiệt.
Ở độ tuổi muốn tự tin, thậm chí hoang tưởng về bản thân mình có thể làm được mọi thứ, các em chưa ý thức được về việc dùng ma tuý đá là nghiện, vì aphetamin không thay thế dobamin tự nhiên của cơ thể, nên không xuất hiện hội chứng cai khi ngưng sử dụng, có cũng được, không có cũng xong, vẫn ăn ngủ bình thường. Nên khi đã sử dụng ma tuý, các em thường không tìm kiếm sự giúp đỡ từ những người khác, nếu không can thiệp sớm sẽ dẫn đến tình trạng nghiện lâu dài, gây nguy hiểm và ảnh hưởng đến não bộ, nhất là khi các em sử dụng ma tuý trước tuổi 18.
Thủ tục kiểm tra sức khỏe ban đầu cho người nghiện, ảnh: TT
Đời hư ảo đưa em vào đam mê
"Mày nhà giàu thì ăn cơm với cá,
Tao nhà nghèo thì đập đá thay cơm"...
Chỉ cần lên facebook gõ một số từ khoá liên quan đến ma tuý đá, lập tức hàng loạt những tài khoản công khai của những "chủ thớt" nghiện, mới cũng như lâu năm, trưng ra vô cùng nhiều hình ảnh về "hàng đá" và những dụng cụ dùng để "bú đá", thậm chí những clip quay khá rõ và công khai cảnh "phê" ma tuý đá.
Hoàn toàn không hề khó khăn với những thông tin để có thể đi tìm một nguồn cung cấp ma tuý lẻ cho các con nghiện, thậm chí là những đầu nậu với số lượng mua bán tính bằng đơn vị lạng, hoặc nhiều hơn. Các dân chơi thật tình sử dụng những thuật ngữ rất ư chuyên ngành: góc tám, góc tư, hộp 5, hộp 10 ...
"Này thì có tiền là có kem..."
Để có thêm thông tin, tôi lân la làm quen với một số nick trên facebook trong vai trò "không biết chỗ lấy đồ" và "tiền khỏi nghĩ". Chẳng khó khăn gì để cầm được cái gọi là "hộp 5" (50 số) với lời hẹn "cắt nửa vầng trăng" với cậu bạn "người lạ ơi", rồi dắt đi nhậu một bữa “là lá la” làm quen. Rượu vào lời ra, cậu ấy vui như nhà nông được mùa, khơi khơi được 25 số, chơi được vài bữa. Nhưng đá chỉ là cái dẫn, xong mấy chục số đá là đi vũ trường, cắn thêm con kẹo, rồi vào toa-lét oánh hai đường khay, thì có mà phê dính tường... Mỗi lần đi chơi như vậy, trung bình tốn khoảng vài triệu đồng cho một người chơi sau khi đã cam-pu-chia tổng số tiền cho tổng số người tham gia cuộc trác táng ấy, theo lời cậu ấy là "chơi vậy cho lành, và cho bền..."
"Đằng sau những cuộc chơi đến ngáo lòi..."
Cái bình đá đưa qua đưa lại chừng 2 tiếng là hết đồ, mỗi người một góc hừng hực và tràn trề cảm giác riêng. Hội thì dính bấm điện thoại, hội thì dính đánh bài cả đêm, hội thì dính chơi game... Những “hội viên hội đá" nào sử dụng nhiều quá trong một lần sẽ gặp ảo giác, ảo thanh, hay cảm giác hoang mang lo sợ, sợ ma, sợ ăn trộm, hay "nhảy số" sợ bị bạn hút chơi xấu mình, hoặc sợ bị công an đuổi bắt... Người chơi đá thường có những biểu hiện bất thường như trợn mắt, nghiến răng kèn kẹt, mất vị giác tạm thời (đối với một vài lần đầu) và mất ngủ nhiều đêm liền.
Sau khi rơi vào tình trạng ngáo, nhiều “hội viên” đã không làm chủ được bản thân, bị kích động mạnh nên thường có những hành động mất kiểm soát. Gần đây liên tục đã có những vụ ngáo đá gây ra các trọng án thật sự không đáng có, với mức độ nghiêm trọng thật sự.
- Khoảng 18h30 tối 10.12.2021, nam thanh niên khoảng 20 tuổi biểu hiện bất thường, la hét trước căn nhà cấp 4 ở đường Bình Trị Đông, phường Bình Trị Đông. Anh ta vào nhà châm lửa rồi chạy ra ngoài. Khi đám cháy bùng lên, trong nhà không có người. Khi hoả hoạn được dập tắt, người này quay lại nhà bà ngoại bên cạnh nơi cháy thì bị cảnh sát khống chế, đưa về trụ sở công an phường Bình Trị Đông điều tra. Người dân sống tại khu vực cho biết, đêm qua nam thanh niên leo lên mái nhà la hét, cầm dao, quậy phá đến sáng. Tháng trước, anh ta từng đốt quần áo gây cháy trong nhà. (Nguồn: Vnexpress)
- N.V.H (25 tuổi, ngụ quận Bình Tân, TP.HCM) dùng búa đánh liên tiếp vào đầu một người bạn khi hẹn người bạn này đến nhà mình để trả tiền nợ vài chục ngàn đồng. Cũng may nạn nhân kêu cứu và được đưa đi cấp cứu nên thoát chết trong gang tấc.
Khi giám định tâm thần, bác sĩ biết H. trước đó đã chơi hàng đá một vài lần. Giữa H. và người bạn không có mâu thuẫn gì song H. cho rằng người bạn mình mới quen biết có âm mưu hại mình, làm mình biến thành kẻ khác. Vì thế, H. phải tìm cách giết chết bạn mình mới yên tâm. Từ ý nghĩ đó H. đã ra tay sát hại bạn mình (Nguồn: Thanhnien Online)
Biểu đồ thống kê đang ở ngưỡng ngất ngưởng và liên tục có chiều hướng tăng
Theo Trung tâm hỗ trợ sáng kiến phát triển cộng đồng SCDI, độ tuổi sử dụng ma túy đá tại 3 thành phố lớn đang trẻ hóa. Tuổi trung bình sử dụng ma túy lần đầu tại Hà Nội và Hải Phòng là 16, trong khi tại TP.HCM là 17. Độ tuổi bình quân sử dụng ma túy đá tại Hà Nội và TP.HCM là 18, còn tại Hải Phòng là 17. Đáng chú ý, có tới 30 - 40% vị thành niên từ 13 tuổi trở lên sử dụng ma túy đá.
Tại Việt Nam hiện nay, cả nước có xấp xỉ 250.000 người nghiện có hồ sơ quản lý, trong đó gần 38.250 người đang cai nghiện bắt buộc trong các cơ sở cai nghiện ma túy, gần 80% có sử dụng ATS (Amphetamin Type Stimulants) và chất hướng thần mới.
Và hiện nay, mặc dù dịch Covid đang diễn biến cực kỳ phức tạp với quy mô phạm vi toàn cầu, nhưng các vụ việc liên quan đến tội phạm về ma tuý vẫn không hề thuyên giảm, mà còn tăng vọt về tính chất và mức độ nguy hiểm, là nguồn lây nhiễm không nhỏ, bất chấp các biện pháp phòng chống dịch bệnh.
Con số trên mới chỉ là phần đếm được, là phần nổi của tảng băng chìm. Trong đó, người sử dụng ma túy tập trung ở độ tuổi dưới 35, là lực lượng lao động chính của xã hội. Đáng chú ý, có xấp xỉ 8% người nghiện ma túy ở tuổi vị thành niên, học sinh.
Hiện nay, số người sử dụng ma túy đá, ma túy tổng hợp ngày càng gia tăng theo chiều hướng của hoạt động buôn bán ma túy, bình quân năm sau cao hơn năm trước khoảng 6 - 8%. Nhiều loại ma túy mới được đưa vào sử dụng như: đá, cỏ Mỹ, bóng cười… Các vụ trọng án đều dính dáng, có nguồn gốc từ sử dụng ma túy. Chính vì vậy, công cuộc đấu tranh với tội phạm ma túy, lạm dụng sử dụng ma túy hết sức gay go, phức tạp. (Nguồn: Thanhnien Online)
Các giải pháp liệu có khả thi?
Cục trưởng Cục Phòng chống tệ nạn xã hội (Bộ LĐ-TB-XH), ông Nguyễn Xuân Lập vào năm 2017 cho rằng để nâng cao hiệu quả công tác cai nghiện, giảm người nghiện ma túy, cần phải đổi mới công tác cai nghiện tại VN. “Có tới 65% người nghiện không gây tác hại cho xã hội, chúng ta có cần thiết đưa vào các cơ sở cai nghiện hay không? Tới đây, cần thực hiện đa dạng hóa các biện pháp và mô hình như điều trị tại gia đình, cộng đồng, giảm dần điều trị nghiện bắt buộc tại các trung tâm”, ông Lập nói.
Ông cũng có nhắc đến một mô hình mới và dự kiến sẽ cho thí điểm ở Việt Nam. Đây là một trong những nội dung rất nổi bật trong Chương trình phòng, chống tệ nạn xã hội đã được Thủ tướng Chính phủ ban hành. Tại một số nước đã có thành lập tòa án ma túy, người nghiện sẽ được xem xét dưới góc độ đi cai tự nguyện và được tòa đồng ý, và họ sẽ phải trải qua các cuộc kiểm tra ma túy hằng tuần và thường xuyên tham gia các buổi xét xử tại tòa. (Nguồn: Thanhnien Online)
Thêm một miếng bánh thời sự nóng hổi nữa là theo quy định mới, ngoài việc xử phạt hành chính, người sử dụng trái phép chất ma túy còn bị quản lý giám sát trong vòng một năm.
“Quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy không phải là biện pháp xử lý vi phạm hành chính. Đây sẽ là biện pháp phòng ngừa giúp họ không tiếp tục sử dụng trái phép chất ma túy nữa, đồng thời phòng ngừa các hành vi vi phạm pháp luật mà họ có thể gây ra” - Thiếu tướng Nguyễn Văn Viện, Cục trưởng C04 cho biết.
Cụ thể hơn, chủ tịch UBND cấp xã - phường là người có thẩm quyền ra quyết định và tổ chức quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy cư trú tại địa phương. Tổ quản lý sẽ do công an cấp xã làm tổ trưởng, kết hợp với người có uy tín trong dòng họ của người sử dụng trái phép chất ma túy.
Trong thời gian bị quản lý, nếu người sử dụng trái phép chất ma túy tiếp tục tái sử dụng thì cơ quan chức năng sẽ đưa đi xác định tình trạng nghiện. Nếu bị kết luận nghiện, người sử dụng trái phép chất ma túy sẽ bị áp dụng các hình thức cai nghiện theo quy định. Nếu không bị nghiện, người sử dụng trái phép chất ma túy sẽ bị quản lý thêm một năm nữa, kể từ thời điểm có kết luận chính thức. (Nguồn: Báo Pháp Luật TP.HCM online)
Có thể thấy trong một vài năm qua, các luật sửa đổi bổ sung về công tác quản lý người nghiện được thay đổi liên tục trước các diễn biến đáng quan ngại của thực trạng "mai thuý". Mong rằng các quy định, các luật và dự luật của chúng ta cần đi sâu hơn nữa để có những cập nhật mới của thực tế trong đời sống xã hội đang diễn ra.
HẰNG ANH
Với sự tư vấn của Tổ công tác tư vấn Trung tâm Cai nghiện Ma tuý Làng Bình Minh
310 Bình Quới P.28 - Q. Bình Thạnh - Tp Hồ Chí Minh. ĐT: 02835562954 - Website: www.langbinhminh.com